Temat 10. Wybrane przepisy prawa dotyczące technologii informacyjno-komunikacyjnych

Poniżej znajduje się fragment tematu. Z pełną wersją zapoznasz się w podręczniku Informatyka 1-3.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Wszystkie treści na stronie dlaucznia.migra.pl chronione są prawami autorskimi. Dowiedz się więcej.

 
Warto powtórzyć
  1. Jakie znasz zasady korzystania z programów komputerowych?
  2. Co określa licencja na program komputerowy?
  3. Jakie znasz przykłady darmowych licencji?
  4. Jakie znasz przejawy przestępczości komputerowej?
 

1. Prawo autorskie

Przepisy prawa autorskiego reguluje ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych . Najistotniejsze zasady prawa autorskiego omówimy na podstawie kilku wybranych artykułów tej ustawy.
Prawo autorskie chroni m.in. programy komputerowe. Utwór, również program, jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, nawet jeśli nie został skończony i utrwalony, czyli zapisany na kartce czy na nośniku pamięci masowej komputera.

Prawo autorskie chroni twórców niezależnie od ich wieku. Utwory osób małoletnich również są chronione.

2. Korzystanie z cudzych utworów

Dopuszczalne jest wykonywanie kopii pojedynczych, legalnie rozpowszechnionych egzemplarzy utworu lub jego fragmentów jedynie na użytek własny i osób najbliższych.

Co grozi za rozpowszechnianie cudzego utworu?

Art. 116. 1. Kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom rozpowszechnia cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Nie wolno na przykład umieścić w Internecie plików muzycznych z zakupionej płyty CD, tak aby każdy mógł je pobrać. Nie można również umieścić w Internecie, np. na własnej stronie internetowej czy na stronie szkoły, podręcznika szkolnego lub jego większych fragmentów. Jeśli nie nabyliśmy prawa do dystrybucji tych utworów, takie działanie jest nielegalne.

Kiedy można skorzystać z cudzego utworu bez pytania o zgodę?

Art. 29. Wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości.
Art. 291. Wolno korzystać z utworów na potrzeby parodii, pastiszu lub karykatury, w zakresie uzasadnionym prawami tych gatunków twórczości.

Jeśli chcemy zacytować, np. w wypracowaniu szkolnym lub w publikacji internetowej, fragment cudzego utworu, możemy skorzystać z tzw. prawa cytatu i zrobić to bez zgody autora. Musimy jednak podać autora i tytuł cytowanego utworu, a w przypadku utworu rozpowszechnionego w Internecie – dodatkowo adres URL strony źródłowej.

Ćwiczenie 1. Wyszukujemy w Internecie obrazy objęte darmową licencją

Korzystając z Wikipedii, odszukaj obrazy:
  • „Konstytucja 3 Maja 1791 roku” Jana Matejki
  • „Sobieski pod Wiedniem” Juliusza Kossaka
  • „Śpiący Staś” Stanisława Wyspiańskiego
oraz zdjęcia:
  • komputera Eniac
  • pierwszej maszyny do pisania
  • superkomputera Cray-2
  • telefonu z bakelitu z tarczą numerową (z 1931 roku)
Sprawdź, które z odszukanych grafik znajdują się w zbiorach domeny publicznej, a które są objęte licencją Creative Commons.

Ćwiczenie 2. Szukamy w Internecie serwisów z darmowymi zdjęciami

Wykonaj ćwiczenie zgodnie z treścią w podręczniku.

Ćwiczenie 3. Kiedy możemy skorzystać z cudzego materiału?

Wykonaj ćwiczenie zgodnie z treścią w podręczniku.

3. Ochrona wizerunku

Na szkolnej witrynie internetowej można umieszczać zdjęcia ze szkolnej uroczystości, takiej jak rozpoczęcie czy zakończenie roku szkolnego. Uczniowie uczestniczący w takiej uroczystości stanowią bowiem na fotografiach szczegół całości. Natomiast umieszczenie na szkolnej stronie zdjęć każdego ucznia danej klasy z osobna czy nauczycieli uczących w tej klasie wymaga ich zgody na rozpowszechnianie wizerunku.

Ćwiczenie 4. Sprawdzamy wybrane przepisy prawa autorskiego

Wykonaj ćwiczenie zgodnie z treścią w podręczniku.

4. Zasady korzystania z programów komputerowych

Na każdy program, z którego korzystamy, należy mieć licencję. Niektórych programów można używać bezpłatnie, ale muszą mieć odpowiedni status, np. freeware, shareware.

Ćwiczenie 5. Sprawdzamy licencje na wybrane programy

Wykonaj ćwiczenie zgodnie z treścią w podręczniku.

5. Przestępczość komputerowa

Przestępstwo komputerowe to przestępstwo, w którym narzędziem służącym do jego popełnienia jest komputer lub inne urządzenie elektroniczne.
Przestępstwa komputerowe podlegają odpowiedzialności karnej określonej w przepisach Kodeksu karnego.

 

Przydatne linki

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r.o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19940240083



Podziel się swoimi sugestiami do tego tematu

Cały czas się rozwijamy i zależy nam, aby treści dostosować do oczekiwań nauczycieli i uczniów. Masz sugestię do tego tematu? Napisz do nas:

Jestem:




Wyrażam zgodę na przesyłanie pocztą elektroniczną informacji o konferencjach i szkoleniach, nowych produktach i usługach, promocjach oraz innych informacji marketingowych.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych, w celu świadczenia usług na stronie wydawnictwa przez MIGRA sp. z o.o., Wrocław, ul. Świeradowska 51-57 (REGON: 932280050) zgodnie z europejskim rozporządzeniem o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz. Urz. UE L nr 119, str. 1) oraz ustawą z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. 2002 nr 144 poz. 1204 z zm.)

Twoja książka

Informatyka 1-3. Podręcznik dla szkół ponadpodstawowych. Zakres podstawowy.

Zobacz również
Temat 46.
Temat 49.

Dołącz do nas
Kontakt
Migra Sp. z o.o.
ul. Świeradowska 51/57
50-559 Wrocław

tel. 71 75 06 230
faks 71 75 06 235
biuro@migra.pl
www.migra.pl
Kapitał zakładowy: 80000 zł
NIP: 896-12-85-858
REGON: 932280050
KRS: 0000104198
Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabryczna we Wrocławiu, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego
Migra Sp. z o.o.
ul. Świeradowska 51/57
50-559 Wrocław

tel. 71 75 06 230
faks 71 75 06 235
biuro@migra.pl
www.migra.pl
Dla nauczyciela
Materiały metodyczne (m.in. scenariusze lekcji, sprawdziany, rozwiązania zadań)
Pomoce dla nauczyciela
Copyright © Migra